• Şriftin razmerini yekəlt
  • Nomral şrift
  • Şriftin razmerini azalt
Ana səhifə

Gəncə haqqında deyilənlər...

E-mail Çap PDF

 

cumhurriyyet_gencede_1918

Gəncə böyük və səfalı şəhərdir. Əhalisi ağ üzlü və gözəldir. Türkcə danışırlar. Gəncədən çoxlu mərifət sahibi çıxmışdır.

Hacı Zeynalabdin Şirvani


Gəncədən çoxlu mərifət sahibləri çıxmışdır. Onlardan biri də Şeyx Əxi Fərrux Zəncaninin müdiri , ”Xəmsə” sahibi Şeyx Nizamidir.

Hacı Zeynalabdin Şirvani


Türk-müsəlman Şərqində qədimdən formalaşmış ümumi rəyə görə, üç şəhərdə doğulan oğlan uşaqları əli qılınclı, yəni qəhrəman doğulur. Bu şəhərlərdən biri Gəncədir.

Akademik Ziya Bünyadov

 

Bəndər daim iftixarla yad edilməyə, adı əbədi yaşamağa layiq bir igid olub. Bəndər öz qeyrəti, hünəri və bir də nakam taleyi ilə Gəncənin tarixinə həmişəlik daxil olub.

Akademik Ziya Bünyadov


Məndən inciməsin anamız Bakı,

Şerimin Məkkəsi yalnız Gəncədir.

Şair Tofiq Bayram


Çox yerdə vardı məscidi-came zəmanədə,

Heç yerdə yoxdu məscidinin tayı Gəncənin.

Şair Hacı Molla Abbas


Cavad xan son dərəcə fəndgir və qisasçı, həmçinin ağıllı, hazırcavab, sərt, sözü ötən, çevik siyasəti, hər məqamda çətin vəziyyətdən çıxmağı bacaran bir şəxs idi.

N.Dubrovin. XIX-əsr


Gəncə Arran şəhərlərinin anası idi. Əhalisi qoçaq və mərd...qalaları möhkəmdir.

İbn Əl-Əsir. XIII-əsr

Gəncə gözəl, bərəkətli, abad və cəmiyyəti çox olan bir şəhərdir. Onun əhalisi comərddir. Bəyənilmiş və pak adətlərə yiyələnmişlər. Davranışları xoşdur. Alimləri dost tuturlar.

İbn Hövqəl.X-əsr


“Gəncə yaşıllıq və gül-çiçək imperiyasıdır”.

Fransız yazarı Avrel Filipp


 

Böyükzadə Elşən Böyük oğlu

E-mail Çap PDF

 

Böyükzadə Elşən hələ 4-5yaşından hərbçi olmaq istəyirdi. Həmişə əmisinin tankçı olduğunu, onun əsgəri şəkillərini görüb həvəslənərək hərbçi olmağı arzulayardı. Əmisinin zabit papağını alıb başına qoyaraq: “Mən də mütləq tank komandiri olacağam” deyərdi. Elşən Böyükzadə 1993-cü ilin sentyabrında nişanlanmışdı. Yazda toyu olacaqdı. Amma......

Böyükzadə Elşən Böyük oğlu 17 avqust 1972-ci ildə Gəncə şəhərində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. 1978-ci ildə 2 saylı səkkizillik məktəbin 1-ci sinifinə daxil olmuşdur. 1985-ci ildə İ.Qayıbov adına 1 saylı orta məktəbin 7-ci sinifini bitirmiş, hərbçi olmaq həvəsiylə həmin il C.Naxçıvanski adına hərbi təmayüllü məktəbə daxil olmuşdur. 1988-ci ildə sənədlərini Kazan Ali Hərbi tank komandirləri məktəbinə vermiş, lakin qəbul ola bilməmişdir. 1989-cu ildə Saratov Ali Hərbi Kimyəvi Mühafizə Mühəndisləri məktəbinə qəbul olmuşdur.

1992-ci ilin fevralında “Vətənim Azərbaycan əldən getdiyi bir vaxtda mən burada necə sakitcə dərsə gedim, mən hadisələrə laqeyd qala bilmərəm” deyə 3-cü kursdan məktəbi yarımçıq tərk etmək istəmiş, lakin atası Elşən bu fikrindən döndərmişdi. Ancaq 1992-ci ilin noyabrında, 4-cü kursda olarkən Bakı Ali Ümum hərbi komandanlıq məktəbinin 4-cü kursuna yerini dəyişməklə Vətəninə dönmək istəyinə nail olmuşdur. 1993-cü ilin mayında Bakı Ali Ümum hərbi komandanlıq məktəbini bitirərək, müstəqil Azərbaycan Respublikasının Silahlı qüvvələrinin Tovuz rayonunda sərhəd zonasında yerləşən N saylı h/hissəsində “Kimyəvi mühafizə” rotasının komandiri vəzifəsinə təyinat almışdır. Həmin h/h 1993-cü ilin iyulunda ləğv edildiyi üçün leytenant E.Böyükzadə 1993-cü ilin avqustunda Gəncənin Hacıkənd-Göygöl bölgəsini qoruyan 701 saylı h/hissədə “Kimyəvi mühafizə” rotasının komandiri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. O, burada öz rotasıyla Toğana 1-ci və 2-ci körpü, Sarısu və s. mövqelərə nəzarət etmişdir.  1993-cü ilin dekabr və 1994-cü ilin yanvar-fevral aylarında Kəlbəcər rayonunun azad edilməsi uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşaraq Yanşaq yaşayış ərazisinin azad edilməsində iştirak etmiş, sonra o, bir müddət öz rotasıyla Qaragöl, Şişdağ mövqelərində müdafiədə dayanmışdır.

Lakin 1994-cü il 10 fevralında Kəlbəcər rayonunun düşməndən azad edilmiş Yanşaq kəndi ərazisini qorumaq üçün aparılan əməliyyat leytenant E.Böyükzadənin son döyüşü olur. Fevralın 11-i səhər saat 9-dan 11-ə kimi düşmən mövqelərimizi top atəşinə tutmuş və sonra piyadalarla hücuma keçmişdir. Bu zaman E.Böyükzadə və əsgəri Elçinlə birlikdə ağır yaralanmış əsgər Baxşəlini döyüş zonasından çıxarmaq istəyərkən Elşəni və əsgərini düşmən snayperinin gülləsi yaxalamış, əsgər həlak olmuş, Elşən isə yaralanmışdır. Ağır yaralanan komandir E.Böyükzadə düşmənlə təkbaşına döyüşərək, sağ qalmış əsgərlərin mühasirədən çıxmasına şərait yaratmış və özü döyüş meydanında düşmənlə təkbətək vuruşmuşdur.

Bu döyüşdən sonra leytenant Elşənin taleyi bu günədək naməlum qalmış, ailəsinin tək ümid çırağı olan Elşən itkin düşmüşdür.

 

Rəssam Sadiq Hüseynov

E-mail Çap PDF

 

Cavad_Xan

 

Xəlil bəy Xasməmmədovun məzarı.

E-mail Çap PDF

 

Türkiyə Cümhuriyyətinin İstanbul şəhəri, Fəri-Köy məzarlığı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ilk Ədliyyə və Daxili İşlər naziri olmuş Xəlil bəy Hacıbaba oğlu Xasməmmədovun (1870-1945) qəbri.

xelil_xasmemmedov_mezar

xelil_xasmemmedov_mezar2

 

Gəncə xanlığının Qarabağ xanlığı ilə münasibətləri tarixindən

E-mail Çap PDF

 

genceden_shushaya

XVIII əsrin ortalarından Azərbaycanda müstəqillik uğrunda mübarizə gücləndi. Məhz bu mübarizə nəticəsində Azərbaycan torpaqlarında 18-ə qədər müstəqil və yarımmüstəqil feodal dövlətlər, xanlıqlar yarandı. Məhz bu dövrdə maraqlı tarixi olan xanlıqlardan Qarabağ və Gəncə xanlığı idi. Yaranmış xanlıqlar arasında iqtisadi və siyasi əlaqələr zəif olsa da, aralarında tez-tez müharibələr baş versə də bu mahiyyət etibarilə itirilmiş Azərbaycan dövlətçiliyinin bərpası idi.

Gəncə xanları əslən türk tayfası olan Qacar nəslindən idilər, onlara Ziyadoğlu da deyirdilər. Xanlığın əsasını Şahverdi xan Ziyadoğlu qoymuşdu. Gəncə xanlığının əlverişli hərbi strateji mövqedə yerləşməsi, bəzi xanlıqları o cümlədən Qarabağ xanlığının və Kartli-Kaxetiya hakimiyyətlərinin diqqətini özünə çəkirdi. Gəncə xanlığına göz dikənlər onun iqtisadi təsərrüfat zənginliyini Şərq ticarətinin aparıldığı mühüm mərkəz olmasını nəzərdən qoymurdu.

XVIII əsrin II yarısından başlayaraq hərbi siyasi və böyük ticarət-iqtisadi əhəmiyyətə malik olan Gəncə xanlığına iddia edən Quba xanlığı və Kartli-Kaxetiya çarı ilə birgə hərəkət edən Qarabağ hakimi arasında başlanan kəskin mübarizənin obyektinə çevrilir.

Gəncə xanlığının hakimi Məhəmməd-Həsən xan 1778-ci ildə qardaşı Məhəmməd xan tərəfindən öldürülür. Xanlıqda, o qardaşını əvəz edir. Məhəmməd xanın dövründə Gəncə xanlığı hərbi-iqtisadi cəhətdən xeyli zəifləyir ki, bundan da II İrakli və onunla ittifaqda olmuş Qarabağ hakimi istifadə edir. Müttəfiqlər 1780-ci ildə Gəncə qalasını mühasirəyə aldılar. Məhəmməd xan ciddi müqavimət göstərə bilmədi. Bundan sonra Məhəmməd xan İbrahimxəlil xan tərəfindən kor edilərək, qardaşı Rəhim xanla birlikdə Şuşa qalasına salınır. Qaliblər eyni vaxtda iki hakim-Həzrətqulu bəyi və Key-Xosrov Andronikaşini Gəncəyə hakim təyin etdilər. Gəncədə 6 ilə yaxın iki hakimiyyətlilik hökm sürdü.

II İrakli və İbrahimxəlil xanın münasibətlərinin kəskinləşməsi nəticəsində, yerli feodalların köməyi ilə Qarabağ xanı qələbə çaldı və II İraklinin nümayəndəsi şəhərdən qovuldu. Gəncə əhalisi 1783-cü ildə Hacı bəy Ziyadoğlunun başçılığı ilə üsyan etdi və Qarabağ xanının nümayəndəsini şəhərdən çıxardı. Gəncəli Məhəmməd xanla birlikdə İbrahimxəlil xan tərəfindən Şuşa qalasına salınan Rəhim xan əsirlikdən qaçdı və hakimiyyəti ələ aldı. Kartli-Kaxetiya çarı ilə Qarabağlı İbrahim xan arasında yaranmış ittifaq nəticəsində Gəncə xanı tabe edilsə də, bu asılılıq nominal xarakter daşıyırdı. Gəncə hakimləri onların hücumlarını həmişə mərdliklə dəf etmişdir. Yalnız illik xərac ödəməklə kifayətlənmişdir. Bəzən də Gəncə xanları öz öhdəliklərini yerinə yetirməyərək tələb olunan məbləği ödəməkdən imtina edirdilər. Bu isə son nəticədə tez-tez baş verən toqquşmalara və bir xanın digəri ilə əvəz edilməsinə gətirib çıxarırdı.

Qarabağ xanı İbrahimxəlil xan Gəncə xanlığını özündən asılı vəziyyətə salmaq fikrindən daşınmamışdır. O, II İrakli ilə birlikdə Gəncəyə hücum etdi. Cavad xan II İrakliyə bac verməli idi. Çox keçmədi ki, xan bundan imtina etdi. Nəticədə şəhərə ciddi ziyan dəydi.

Ağa Məhəmməd şah Qacarın Cənubi Qafqaza yürüşü zamanı Qarabağlı İbrahimxəlil xan və II İraklidən çox ziyanlar və təzyiqlər görən Gəncəli Cavad xan şahla həmrəy olduğunu bildirdi. Hətta Qacarın Tiflisə hücumu zamanı qoşun ilə ona yardım etdi. Bu hərəkətinə görə Qacar Cənubi Qafqazı tərk etdikdən sonra II İrakli və İbrahimxəlil xan Cavad xanı cəzalandırmağı qərara aldılar və Gəncəni mühasirəyə aldılar. Cavad xan 1000 gürcü əsiri azad etdikdən və bac verəcəyini bildirdikdən sonra təbii ki, Gəncəni dağılmaqdan xilas edə bildi və öz müstəqilliyini qorudu.

Gəncə xanlığı ilə Qarabağ xanlığının münasibətlərinə aid yuxarıda qeyd edilən fakt və məlumatlar bir daha bu qənaətə gəlməyə əsas verir ki, Rusiya imperiyasının Şimali Azərbaycan ərazisini işğalının ən böyük səbəbi Azərbaycanda mövcud olan xanlıqların xarici təhlükələrə qarşı birləşmək əvəzinə, daima bir-biri ilə ədavət aparmaları olmuşdur.

 

Rifat Mir-Əhməd oğlu Hüseynov

E-mail Çap PDF

 

İqtisadiyyat elmləri doktoru, Rusiya Federasiyasının əməkdar iqtisadçısı, Novosibirsk Dövlət Memarlıq və İnşaat Universitetinin professoru Rifat Mir-Əhməd oğlu Hüseynov 16 may 1946-cı ildə Gəncə şəhərində ziyalı (həkim) ailəsində anadan olmuşdur.

R.Hüseynov orta təhsilini doğma şəhərində aldıqdan sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinə daxil olmuşdur. Universitet təhsilini başa vurduqdan sonra R.Hüseynov Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin aspiranturasını və Mərkəzi Komitənin yanında İctimai Elmlər Akademiyasının doktoranturasında təhsilini davam etdirmişdir.

R.Hüseynov 1976-cı ildə təyinat üzrə Novosibirsk şəhərinə gəlmiş və şəhərin müxtəlif ali məktəblərində çalışmışdır.

Rifat Mir-Əhməd oğlu 1990-cı ildən Novosibirk Dövlət Memarlıq və İnşaat Universitetində iqtisadi-nəzəriyyə kafedrasında professor, 2000-ci ildən RF-nın Sibir Federal dairəsinin aparatında elm şöbəsinin rəisi, iqtisadi və sosial proqramlar üzrə məsləhətçi və maliyyə-iqtisadiyyat şöbəsində rəis müavini, həmçinin Rusiya Federasiyasının Həmkarlar Şurasında rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır. Bir müddət Rusiyadakı "Yabloka" partiyasının region üzrə təmsilçisi olmuşdur.

Rifat Hüseynovun iqtisadiyyat-nəzəriyyəsi üzrə 300-dən artıq elmi-publisistik məqalələri və tədris vəsaitləri çap olunmuşdur. Ən yüksək nailiyyətlərindən biri isə "Rusiya iqtisadiyyatının tarixi" (1999) və "Dünya iqtisadiyyatının tarixi, Qərb-Şərq-Rusiya" (2004) əsərləri olmuşdur.

R.Hüseynov bir neçə monoqrafiyanın və 9 tədris vəsaitinin müəllifidir. Onun elmi işləri Amerika, Almaniya və Çində nəşr olunmuşdur. İqtisadi tarix üzrə böyük mütəxəssis olan Rifat Mir-Əhməd oğlu Rusiya dövlətinin iqtisadi siyasətinin həllində səmərəli və fədakar işlər görmüşdür. Onun elmi işinin əsas nəticələri Rusiya iqtisadiyyatının tarixi özünəməxsusluğu ilə ölkədə bazar münasibətlərinin bağlılığı olmuşdur. R.Hüseynovun digər elmi konsepsiyasının əsas məqsədi: "Rusiya-geridə qalmış Qərb yox, qabaqcıl Şərq"dir. R.Hüseynov mütəmadi olaraq yerli və mərkəzi mətbuatda çıxışlar edirdi. Onun elmi-publisistik işləri, həmçinin radio-televiziyadakı çıxışları Sibir ictimaiyyətinin böyük marağına səbəb olmuşdur.

Rifat Hüseynov hələ 1989-cu ildə Ümumittifaq "Bilik" Cəmiyyətinin "Aktiv işinə görə" mükafatı ilə təltif olunmuşdur.

Yüksək biliyə və təşkilatçılıq qabiliyyətinə malik olan Rifat Mir-Əhməd oğlu Hüseynov Rusiya prezidentinin fərmanı ilə Rusiya Federasiyasının 3-cü dərəcəli həqiqi dövlət müşaviri dərəcəsinə layiq görülmüşdür.

R.Hüseynovun elmi rəhbərliyi altında 16 namizədlik və bir doktorluq dissertasiyası müdafiə olunmuşdur.

2004-cü ildə professor Rifat Hüseynova Rusiya Federasiyasının "Əməkdar iqtisadçısı" fəxri adı verilmişdir.

İstedadlı və parlaq araşdırmaçı, məşhur publisist, yaradıcı insan olan Rifat Mir-Əhməd oğlu Hüseynov 8 may 2012-ci ildə 66 yaşında vəfat etmişdir.

 

Xan Bağı

E-mail Çap PDF
 


AXTARIŞ

GİRİŞ

Paylaş


© 2011 - 2021. Hər hansı bir məlumatı, materialı və fotoşəkili administrasiyanın icazəsi olmadan istifadə etmək qeyri-qanuni hesab ediləcək və Azərbaycan Respublikasının Qanunlarına əsasən cəzalandırılacaqdır.
ankara escort