• Şriftin razmerini yekəlt
  • Nomral şrift
  • Şriftin razmerini azalt
Ana səhifə

Gəncənin Kınıqlı məhəlləsi.

E-mail Çap PDF

 


Gəncənin Kınıqlı (Qırıxlı) məhəlləsi

Nuh peyğəmbər dünyanın insanlar yaşayan hissəsini böləndə böyük oğlu Yafəsə Türküstanı və ona yaxın olan əraziləri verir. O, köçəri həyat keçirirdi. Günlərin birində onun bir oğlu olur, adını Dib Yabqu qoyur. O, böyüyür tanınmış bir xan olur və evlənir. Qaraxan, Orxan, Kürxan, Küzxan adlı 4 oğlu olur. Böyük oğlu Qaraxan vəliəhd olub, atasının yerini tutaraq padşah olur. Onun da bir oğlu olur. Qaraxan oğlunun gözəlliyinə heyran olaraq, bizim nəsildən dünyaya belə gözəl uşaq gəlməyib deyir. Uşaq bir yaşında dil açıb deyir ki, mən şah dərgahında doğulmuşam, hamı mənə Oğuz deməlidir. O gözəl, igid bir gənc kimi böyüyür. Nizə, ox atmaqda, qılınc oynatmaqda və elmdə şöhrət qazanır. Qaraxan oğlu Oğuza əmisi Orxanın qızını nişanlayır. Oğuz həmin qızı sevir və ailə qurur.

Oğuz xan dünyanı zəbt etmək məqsədilə müxtəlif ölkələrə elçilər göndərdi. Arrana, Muğana hərbi yürüş etdi. O, əmr edir ki, bütün əsgərlər ətəklərində torpaq gətirib təpə düzəltsinlər. Oğuz xan özü də ətəyində torpaq gətirib böyük bir təpə düzəldir və adını Azərbaycan qoyur.

Fəzlullah Rəşidəddin “Oğuznamə” Bakı 1992.səh-22.

Oğuz xanın 6 oğlu olur. Gün xan, Ay xan, Yıldız xan, Göy xan, Dağ xan və Dəniz xan. Oğlanları evlənirlər. Hər birinin 4 oğlu olur. Beləliklə, Oğuzlar IV əsrdə 24 boydan ibarət oldu. Oğuzun 6-cı oğlu Dəniz xanın dördüncü oğlunun adı Kınıq-yəni hər yerdə seçilən, əzizlənən deməkdir.

Kınıqlar Səlcuq xanədanından çıxdığı bir boydur. Kınıq boyu Qara Əfşar ilə Gəncəli Əfşar oymaqlarından ibarətdir.

1693-cü ildə Hama və Xumus sancaqlıqlarında yerləşdirilən oymaqlar arasında Qara Əfşar ilə Gəncəli Əfşar oymaqları müşahidə olunur. Bu axırıncı oymaq Azərbaycandan Gəncəyə gəldiyi üçün bu adı almış ola bilər.

Faruq Sümər “Oğuzlar” Bakı 1992.səh-274.

Əfşarlar oymağı Rəcəbli Əfşarı, Qara Bunduzlar Əfşarı, Bəhrili Əfşarı və başqaları olmaqla 4-5 boya ayrılır.

Türkmən Əfşarlarından olan Qırıxlı tayfasından İmamqulu adlı bir maldarın 22.10.1689 (1101)-cu ildə bir oğlu olur. Uşağa Nadirqulu adını verirlər. Uşaq böyüyüb Babaəli bəy adlı bir dövlətli kişinin 2 qızı ilə evlənir. Bu yolla tərəqqi edib tanınmış bir şəxsiyyət olur. Bu o dövr idi ki, Ermənistanı, Gürcüstanı, Xəzər dənizi ətrafı vilayətləri ruslar zəbt etmişdilər. Şimalda yaşayan ləzgi feodalları isə Şirvanın əmin-əmanlığını pozurdular.

Nadirqulu xan Cəlarilərin ona olan hörmətindən və köməyindən istifadə edib, özünün mənsub olduğu Əfşar, sonra isə Əbivərd kürd elatını özünə tabe edərək, Kəlat və Dərəcəz qalalarını ələ keçirir. Fərsiz İran şahı Təhmasibin düşməni Məlik Mahmudu məğlub edib, şahın hörmətini qazanır və bununla da saraya yaxın adam olur.

Sarayda əvvəlcə qorçi başı, sonra İranın sərkərdəsi olur. 1732 (1145h/q)-ci ildə Şah Təhmasibi taxtdan salıq, onun az yaşlı oğlu III Şah Abbası taxta çıxarır. Şahın uşaqlığından istifadə edib, dövləti özü idarə etməyə başlayır. 10.2.1736 (1149)-cı ildə III Şah Abbasın ölümü ilə Nadir Muğanda olan Cavad qəryəsinə İranın bütün feodallarını çağırır. Qonaqlara Cavadda hər bir şərait yaradılmışdı. Qurultay Səfəvi xanədanının süqutundan sonra İranın çıxılmaz vəziyyətdən xilası və yeni şahın seçilməsi məsələsini irəli sürürdü. Qurultayda Gəncə bəylərbəyi Ziyadoğlu nəslindən olan, Nadirin şah olmasına qəti etiraz etdi. Ona görə ki, Şah ancaq Səfəvi xanədanından olmalı idi. Nadir Ziyadoğlunun etirazına əhəmiyyət verməyərək, şah seçilir. Növbədə rəqibini cəzalandırmaq dururdu. Nadir Ziyadoğlunun hakimiyyətinə tabe olan Qarabağda yerləşən Kəbirli, Cavanşirlər, Otuz ikilər tayfalarını Xorasana özü ilə götürdü. Qarabağda olan 5 erməniləşmiş (Alban) məlikliyinə Gülüstan, Dizaq,Verəndə, Qrabert, Xaçın Gəncə bəylərbəyinə tabe olmamağı tapşırdı. O, bununla kifayətlənməyib Qazax, Şəmşəddil, Borçalı, Sarvan elatını və torpaqlarını Gürcü çarının hakimiyyətinə verir.

Nadirin hakimiyyətə gəlməsi vergilərin artırılmasına təsir etdi. Cana doymuş xalq ona qarşı üsyana qalxdı. Borçalı, Sarvan, Qazax, Şəmşəddil camaatının vətəndən köçməsinə səbəb oldu. Nadirin vergi siyasətinə qarşı carlılar və talalılar 1735-ci ilin fevralında silahlı üsyana başladılar. Bu qanlı üsyan döyüşlə yatırıldı. 1735-ci ilin dekabrında onlar yenidən üsyana başladılar. Nadir üsyanı yatırmaq üçün həmin bölgəyə gəlir, üsyançıların müqavimətini qıra bilməyir. 1738-ci ildə Car və Balakənlilər yenidən üsyana başlayırlar. Üsyanı yatırmaq üçün Nadir qardaşı İbrahimi ora göndərir. Üsyançılar İbrahimin qoşununu mühasirəyə alaraq, onu öldürür. Bu qırğınlardan sonra Car və Tala xalqı orada qala bilməyib Gəncəyə pənah gətirdilər. Onlar yeni məskunlaşdıqları yerə gəldikləri yerin adını verdilər. Nadir şahı isə xərabə vəziyyətdə olan İran dövlətini imperiyaya çevirən öz yaxınları 20.6.1747-ci ildə Xorasan vilayətinin Xoşab kəndində çadıda qətlə yetirirlər.

Gəncənin Qırıxlı məhəlləsi quzeydən Qızıl Hacılı, Qazaxlar, güneydən Carlılar, gün çıxandan İttilər, yuxarı Ozan, Bala Bağban, gün batandan isə Bala Malakan, Daş körpü məhəllələri ilə sərhəddir. Tarixi mənbələr Qırıxlı sözünü Kınıq bəyin adından götürüldüyünü bildirir. Bu məhəllədə Hacı Qasımlı, Hacı Qayıblı və Hacı Alılar məskunlaşıblar. Hacı Qasımlı Hacı Alılar nəslindəndir. Digər nəsil olan Hacı Kərimli isə mehrablıdır. Bu nəsillərin uluları deyilənə görə, Əfşar elinin oymaqları və tayfa tirələri Adaxlı, Araşlı, Alalı, Bəkişli, Qasımlı, Qutulu, Kınıqlı və s. olan 25 oymaqdan ibarətdir.

Əhməd Kəfəvi Əfşarları bir neçə qola ayırır. Həmin qollar Kınıqlı, Həlayir, Babalı və s. qollardır.

Tohid Məlikzadə “Salmasın on min illik tarixi” əsərində Əfşar elinin 11 tayfa tirəsini göstərir. Həmin tirələrdən biri isə “Kınıqlı (Qırıxlı)”dır. Əfşarlar Gəncədə XIII yüz illikdən məskunlaşıblar. Bu tayfa Tovuzda Dönük Qırıqlı, Düz Qırıqlı, Aşağı Qırıqlı, Yuxarı Qırıqlı, Borçalıda Qırıxlı, Daşkəsəndə Qıyıqlı, Goranboyda Qırıxlı, Gədəbəydə Qanıq dağı, Zəngəzurda isə Qırxsar dağ insanı adı ilə tanınır. Bunlar isə ulularımızın, əcdadlarımızın adından xəbər verən etnoqrafonimlərdən biridir.

Hal-hazırda Gəncədəki “Qırıxlı” məhəllə sakinlərinin ulu babaları Tovuzdan gəliblər. Qırıxlı məhəlləsində Mir Mehti ağa, onun oğlanları Mir Məsim ağa, Mir Həşim ağa yaşayıblar. Sovet hakimiyyəti qurulanda bolşeviklər dini kitabları müsadirə edərkən Mir Məsim ağaya qohumları kitablarını gizlətməyi təklif edirlər. O, isə etiraz edərək dini kitabları üzdə olan taxta rəfdə saxlayır. Mir Məsim ağanın evində axtarış başlayanda gələnlər taxta rəfdə kitabları görmürlər. Həqiqətəndə Mir Məsim ağa sınaqlı seyid olmuşdur.

Mir Məsim ağanın şəkli olmayıb. O, həmişə deyərmiş ki, şəklə can vermərəm. Canı verən Allahdır. Mərhum ağanın çox möcüzələri olmuşdur. Yerli sakinlər onu bu gün də daima anırlar. Qəbri “Səbiskar” qəbristanlığındadır.

Hacı Alılar nəslindən olan Hacı Qasım ağa Hacı Əli oğlu tayfanın seçilmiş şəxsiyyətlərindən olub. Hacı Qasım ağa Hacı Əli oğlu məhəllədə yerləşən “Qırıxlı” məscidinin tikilib başa çatdırılmasında xüsusi xidməti olmuşdur. Məhəllə sakinləri pul toplayıb məscid tikdirməyə başlayırlar. Tikinti başa çatmamış sakinlərin pulları qurtarır. Narahat olan sakinlər xəstə yatağında olan Hacı Qasım ağanın yanına gəlib vəziyyəti ona nəql edirlər. Hacı Qasım ağa isə balıncının altından pul çıxarıb sakinlərə verir və deyir: “Gedin tikintini başa çatdırın, Allah evini yarımçıq qoymayın”.

Mərhum Hacı Qasım ağa təxminən 1885-ci ildə rəhmətə gedib. Məscidin isə tikilməsi haqda kitabəsi yoxdur. Məhəllə ağsaqqallarının deməsinə görə, məscidin tikintisi 1875-ci ildə başa çatmışdır.

Hacı Qasım ağanın su dəyirmanı, mal-qara sürüləri, Todanlıda əkin sahələri olub. Böyük Bağban qəsəbəsində yerləşən keşmiş musiqi məktəbi onun mülkü olmuşdur. Mərhum “Səbiskar” qəbristanlığında dəfn olunub.

“Qırıxlı”da iki qardaş Al Qıraqlılar, Qara Qıraqlılar, Kosalılar, Dabbaqlar, Hacı Məliklilər də yaşayıblar.

“Qırıxlı” məhəlləsində Yağnalılardan olan Məşədi Kərim, Məşədi Əsgər, Ələkbər Hacı Qurbanəli oğlu da yaşayıblar.

Məhəllədə Qara Müseyib dəyirmanı olmuşdur. Məhəllə sakinləri “Xan arxı”ndan çəkilmiş kiçik arxlardan istifadə edirdilər.

1932-ci ildə “Qırıxlı”da Kirov adına kolxoz da fəaliyyət göstərmişdir.

“Qırıxlı” məhəlləsində yaşayan Hacı Həsənlilərdən Hacı Abdı Mehti oğlunun buzxanası, Üç təpədə dəyirmanı olmuşdur. O, 135 yaşında rəhmətə gedib. Sağlığında yəni, 1920-ci ildə buzxana və dəyirmanı könüllü olaraq dövlətə verib.

“Qırıxlı” məhəlləsində həmçinin “Çarıqlılar” və “Talalılar” basalağıda yerləşir.

 

Hamlet Əli oğlu Allahverdiyev

 

Əliqara bəy Məhəmmədli

E-mail Çap PDF

Gəncə Üsyançıları silsiləsindən


İnsan ömrünün mənası çox yaşamaqda, uzun ömür sürməkdə deyil, necə yaşamaqdan, hansı məqsədlər və amallar uğrunda mübarizə aparmaqdan ibarətdir. Xalqımızın tarixinə nəzər saldıqda öz qəlbini, mənalı ömrünü xalqın rifahı uğrunda mübarizəyə sərf etmiş olan bir çox fikir, düşüncə fədailərinə rast gəlmək olur. Bu cür insanlar haqq işi uğrunda mübarizəyə daha çox vaxt və enerji sərf etdiyinə görə əslində cismani olaraq az yaşayır, lakin xidmət etdiyi xalqın qəlbində əbədi olaraq qalırlar.

Ömrünün mənasını xalqa, millətə xidmət etməkdə görən bu cür təfəkkür fədailərdən biri Gəncə Üsyanının fəal iştirakçısı, pedaqoq Əliqara bəy Məmmədovdur.

Məmmədov Əli (Əliqara) bəy Hacı Yəhya oğlu 1893-cü ildə Gəncənin Ozan məhəlləsində anadan olmuşdur. Əli bəyin atası Hacı Yəhya ağa dövrün mütərəqqi fikirli dindarı olmuşdur. Anası Molla Leyla Məmməd-Bağır qızı isə Bala-Bağman məscidində ərəb dərsi demişdir.

İlk təhsilini Gəncədə Mədrəsədə alan Əli bəy Məmmədov Qori Müəllimlər Seminariyasını bitirmişdir. 1912-ci ildən 1920-ci ilə qədər Gəncədə Məktəbül-Xeyriyyədə, Məktəbül-Ruhaniyyədə və Gəncə Sisyanov məktəbində türk-lisani müəllimi işləmişdir. Mirzə Abbas Abbaszadə, Böyükmirzə Məhəmməd, Mirzə Cavad və İdris Axundzadə ilə birlikdə çalışmışlar. Əli bəy Məmmədov 1917-ci ilin mart ayında Gəncədə Nəsib bəy Yusifbəyli tərəfindən yaradılan “Türk-Ədəmi Mərkəziyyət” partiyasının ən fəal üzvlərindən biri olmuş, eyni zamanda Gəncə Milli Komitəsinin Gənclər Təşkilatında fəaliyyət göstərmişdir. Əli əfəndi Məmmədov 1920-ci ildə baş verən Gəncə üsyanının ən fəal iştirakçılarından biri olmuşdur. Üsyan amansızcasına yatırıldıqdan sonra şəhərdə kütləvi həbslər və repressiyalar başlamışdır. Üsyanın bir çox fəalları ölkəni tərk edərək mühacirətə üz tuturlar. Həmin vaxt Əli bəy Məmmədov bir müddət Gəncədən uzaqlaşmaq qərarına gəlir və adını dəyişdirərək sənəddə Əliqara kimi qeyd etdirmişdir. Əliqara bəy Məmmədov Gədəbəy rayonuna gedərək orada yenidən müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğul olmağa başlayır. Qısa müddət ərzində müəllimlikdən Gədəbəy rayon Maarif şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin edilərək, həmin vəzifədə 1937-ci ilin sonlarına qədər çalışır.

1937-ci ildə Mir-Cəfər Bağırov Gədəbəy rayonuna səfər edir. Gədəbəy rayonunda Əliqara bəy Məmmədovdan şübhələnərək onun Müsavatın zabiti olduğunu və adını dəyişdirdiyini anlayır. Mir-Cəfər Bağırov Gədəbəydən getdikdən 3 gün sonra Əliqara bəy Hacı Yəhya oğlu Məmmədov həbs edilərək müvəqqəti olaraq Bayıl təcridxanasında saxlanılır. Onun Gəncədə və Gədəbəydəki evlərində axtarış aparılaraq bütün əşyalarını və şəxsi arxivini müsadirə edirlər.

Əliqara bəy Hacı Yəhya oğlu Məmmədov 5 yanvar 1938-ci ildə SSRİ Ali Məhkəmə Hərbi Kollegiyanın Səyyar Sessiyası tərəfindən əksinqilabi-millətçilik fəaliyyətinə görə I kateqoriya ilə Nargin adasında güllələnmişdir. Həyat yoldaşı Məmmədova Məşədi Yaqut Məşədi Xudaverdi qızı Azərbaycan SSRİ CM-nin 72-73 maddələri təqsirli bilinərək SSRİ MİK-nin 4 iyul 1934-cü il qərarına əsasən vətən xaininin həyat yoldaşı kimi XDİK-nin 29 may 1938-ci il qərarına uyğun 2 il müddətinə səsi alınmışdır. (MTN-nin arxiv materialları əsasında yazılmış “Anaların Fəryadı kitabı”-Şəfiqə Məmmədova, Bakı-2006).

Əliqara bəy Məmmədov haqqında bəraət isə ölümündən 52 il sonra verildi.
Azərbaycan SSRİ Prokurorluğunun 19 iyun 1990-cı il rəyinə əsasən Əliqara bəy Hacı Yəhya oğlu Məmmədova bəraət verilmişdir.

Əliqara bəy Hacı Yəhya oğlu Məmmədov XX əsrdə Gəncənin yetişdirdiyi ən görkəmli şəxsiyyətlərdən biridir.

Vüqar Həsənbəyli

"Difai" qəzetinin redaktoru

 

Hacı Əli Hüseynzadə

E-mail Çap PDF

Gəncə xeyriyyəçilərindən biri

Azərbaycan xalqının xeyirxah, millətin maariflənməsində öz töhfəsini verən, təəssübünü çəkən insanlardan biri də haqqında söhbət açmaq istədiyimiz vətənpərvər, gəncəli Hacı Əli Hüseynzadədir. Bu insan öz xeyriyyəçiliyi, millət təəssübkeşliyi ilə öz dövründə Azərbaycanda çox hörmətli şəxlərdən biri kimi tanınırdı. Hacı Əli Hüseynzadə Gəncə şəhərində anadan olmuş, elə bu şəhərdə də vəfat etmişdir. Onun müqəddəs qəbri Gəncənin Səbiskar məzarlığındadır.

Hacı Əli Hüseynzadə XX əsrin əvvəllərində Gəncədə böyük Tütün Fabrikinin (Fabrik ötən əsrin 60-cı illərinə qədər Gəncə Univermağından Sofulu küçəsinə tərəfdə yerləşirdi. 40-dan çox otağı olan fabrikdən Sovetlər dövründə AKTİ-nin tələbə yataqxanası kimi istifadə olunurdu.) sahibi olmuşdur. Bu tütün fabrikində xeyli sayda insanlar çalışırdılar. Hacı Əli fabrikdə fəhlələr üçün yataqxana, yüksək xidmətli yeməkxana tikdirmişdir. Şəhərin yaşlı sakinlərinin dediyinə görə, Hacı Əli çox mərhəmətli, xeyirxah, insanların qayğısına qalan, ağır təbiətli bir şəxsiyyət olmuşdur. Hacı Əli Hüseynzadə həmçinin 1906-cı ildə yaradılan Gəncə Müsəlman Xeyriyyə Cəmiyyətinin ömürlük fəxri üzvü olmuşdur. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, Cəmiyyətin ömürlük fəxri üzvləri Hacı Əli ilə birlikdə 4 nəfərdən ibarət olmuş və həmin şəxslər hər ay cəmiyyətə 200 manat üzvlük haqqı ödəyirdilər. Hacı Əli Gəncədə millətin xeyrinə, vətənin müstəqilliyi naminə atılan hər bir addıma, tədbirlərə, hətta Gəncə üsyanına belə yardımçı olmuşdur.

hac_li_hseynzad_ve_ailsi

Hacı Əli 1918-20-ci illərdə Ermənistandan qovulmuş 20 mindən artıq azərbaycanlı qaçqınlarının Gəncədə yerləşdirilməsi üçün təmənnasız işlər görmüşdür. Ümumiyyətlə, imkansıza əl tutmaq, millət xeyrinə görülən hər bir işə dəstək olmaq bu insanın həyat prinsipi olub.

Hacı Əli xeyirxah, qayğıkeş bir insan olmaqla bərabər, bacarıqlı və işgüzar bir fabrikant olmuşdur. Fabrikdə istehsal olunan tütün kəhraba kimi sarı saçaqlı və ətirli idi. Fabrikdə 10 adda siqar buraxılırdı. Səxavətliyinə görə, Hacı Əli ildə bir dəfə siqar qutularından birinin içərisinə bir ədəd qızıl onluq qoyardı. Bütün bunlara görə də, tütün fabriki Azərbaycanda çox məşhur idi və hər kəs Hacı Əlinin fabrikinin məhsulunu alardılar.

Hacı Əli öz qazancı hesabına fabrikin nəzdində məktəb açdırmışdır. Bu məktəbdə 100-ə yaxın uşaq təhsil alırdı. Hacı Əli məktəbə Gəncənin ən yaxşı müəllimlərini cəlb etmişdir. Məktəbdə təhsil pulsuz idi. Təhsil haqqını Hacı Əli ödəyirdi. Hacı Əli məktəbdə dərs deyən müəllimlərə yüksək əmək haqqı ilə birlikdə, ildə iki dəfə pulsuz paltar, gündə 3 dəfə pulsuz yemək də verirdi. O, müəllimlərdən əsil vətənpərvərlər tərbiyə edib yetişdirməyi tələb edirdi. Ona görə də, Hacının məktəbini bitirənlərin hamısı dərin savadlı olurdular. Azərbaycanda Sovet Hakimiyyəti qurulduqdan sonra Hacının da qara günləri başlayır. Ona qarşı təqib və təzyiqlər günü-gündən artmağa başlayır. Onu da başqa vətənpərvər və ziyalı insanlar kimi həbs etmək istəyirlər. Belə olan halda, Hacının məktəbində savad almış 73 nəfər vəzifə sahibi olan gənclər öz imzaları ilə Leninə teleqram vuraraq bildirirlər ki, Hacı Əli öz xalqının maariflənməsinə, xeyirxah işlərə öz malını-mülkünü sərf etmişdir. Onlar Lenindən xahiş edirdilər ki, Hacı Əlinin toxunulmazlığını təmin etsin. Lenindən müsbət cavab alındıqdan sonra Hacıya heç kim toxunmur.

Hacı Əlinin 7 oğlu (Ələsgər, Ramiz, Faxrəddin, Həsən və s.) və 2 qızı olmuşdur. 1927-ci ildə Hacının ailəsinə qarşı təqiblər başlayanda oğullarından biri olan Həsən Türkiyəyə gedir və orada Vətən həsrəti ilə ömrünü başa vurur. Hacı Əlinin nəvəsi Səlcuq Gəncər Vaşinqtonda, digər nəvələri və qohumları isə Ankara və Gəncə şəhərində yaşayırlar.

Haci_Ali

Qədirbilən Gəncəlilər fabrik, məktəb açan, kimsəsizlərə əl tutan, qaçqınlara yurd-yuva quran rəhmətlik Hacı Əli Hüseynzadənin xeyirxah əməllərini heç vaxt unutmaz və onu gələcək nəsillərə bir örnək kimi göstərərlər.

 

Vüqar Həsənbəyli

 

 

Xasməmmədovlar türbəsi

E-mail Çap PDF

Xəlil bəy Xasməmmədli

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Ədliyyə Naziri, Baş Prokuroru və 3-cü Daxili İşlər Naziri.

26 dekabr 1918-ci il - 16 iyun 1919-cu il

Doğum tarixi : 1875-ci il Gəncə.

 Vəfatı              : 1947-ci il İstanbul,Türkiyə.

Soyun tanınmış nümayəndələri

Əliş bəy Xasməmmədli 

Əliəkbər bəy Xasməmmədli

Əliəsgər bəy Xasməmmədli

                                                                                                                                                                                                   Səbiskar Qəbristanlığı.
 

Hacı Əli Hacı Qasim oğlu türbəsi

E-mail Çap PDF

Səbiskar Qəbristanlığı. 1875-ci il.

 

Əsgər Ağa Gorani türbəsi.

E-mail Çap PDF

  gorani adigozelov esger-aga

Əsgər ağa Haqvеrdi bəy oğlu Adıgözəlov

yazıçı, aktyor, tеatrşünas, tərcüməçi və jurnalist.

Doğum tarixi : 3 may 1857-ci il

          Vəfatı : 9 mart 1910-cu il

                                                                                                                                                                                            Səbiskar Qəbristanlığı.
 
 

Cavad Xan türbəsi

E-mail Çap PDF

Gəncə şəhərində, Şah Abbas meydanında, Şah Abbas məscidinin arxasındadır. Hələ SSRİ dövründə məscidin həyətində fəvvarəni inşa etmək məqsədi ilə aparılan qazıntılar zamanı təsadüfən ekskovator nəyəsə ilişir və qazıntılar dayandırılır. Ərazidən üstü ərəb dilində yazılmış baş daşı və məzar aşkarlanır. Yazıların oxunması məzarın şəhid Gəncə xanı Cavad Xana aid olduğunu göstərir və Gəncə sakinlərinin etiraz və tələblərinin səyi nəticəsində məzar bərpa edilir.

                                                                                                                                                            Doğulduğu il 1748 - Vəfatı yanvarın 4-ü 1803.

                                                                                                                       Cavad Xan Gəncəlİlərİn döyünən-qürurlu ürəyİdİr!

 

İmamzadə türbəsi

E-mail Çap PDF
İmamzadə, yaxud Göy İmam türbəsi VIII əsrə aid tarixi abidədir. Gəncə şəhərinin ən maraqlı memarlıq abidələrindən biri, xalq arasında Göy Günbəz və Göy məscid (Göy İmam) kimi tanınan İmamzadə kompleksidir. Kərpicdən tikilmiş türbənin ətrafında kiçik məscidlər, təkyələr, karvansara tipli evlər, alaqapı və köməkçi binalardan ibarət dini kompleks yaradılmış, kompleksin ətrafına daş və kərpicdən hasar.
imamzade turbe

 

Türbə bu kompleksin ən qiymətli abidəsidir. İmamzadə türbəsinin tikildiyi tarix dəqiq müəyyən edilməmişdir. Memarlıq quruluşuna görə türbənin XIV əsrin sonu - XV əsrin əvvəllərində, ətrafındakı kompleksin isə XVII əsrdə tikildiyi ehtimal edilir. Türbənin hündürlüyü 12 m, günbəzin hündürlüyü 2,7 m, diametri isə 4,4 m-dir.

Günbəzə mavi kaşıdan üzlük çəkilmişdir ("Göy İmam" adı da bununla əlaqədardır). Bərdə və Naxçıvan İmamzadə məscidlərində olduğu kimi İmamzadə türbəsi ilə Bərdə türbəsi, həmçinin Axsadanbaba türbəsi arasında memarlıq cəhətdən üslub yaxınlığı var. Türbə sonralar (XVII əsrdə) bir ziyarətgah şəklini almış və onun ətrafında dini mahiyyət daşıyan binalar inşa edilmişdir. Gəncə İmamzadə piri memarlıq abidəsi kimi orta əsrlərə aid edilir. İmamzadə türbəsi kərpicdən tikilib, rəngarəng kaşılı, kərpic örtüklü günbəzə malikdir. Ətrafında isə məscid, sərdabə və digər türbələr tikilib. Müxtəlif vaxtlarda aparılan təmir-bərpa işləri onun görkəminin müəyyən qədər dəyişməsinə səbəb olub.

 

 

İmamzadə bir vaxtlar Gəncənin əsilli-nəcabətli nəsillərindən sayılan Şeyxzamanlılara məxsus olub. Öz soy-kökləri ilə həmişə fəxr edən Şeyxzamanlılar özlərini Şeyx Nizaminin nəslindən sayırlar. Din xadimi Hacı Əlisəftər Səfərəliyev bildirir ki, 1901-ci ildə Gəncə Xeyriyyə Cəmiyyəti ilə İmamzadə mütəvəlliləri, yəni baxıcıları arasında narazılıq yaranıb. Xeyriyyə cəmiyyətinin üzvləri təkid ediblər ki, İmamzadəyə yığılan nəzirlər onların ixtiyarına verilsin, bunları yetimlər üçün açılan yerlərə, xeyriyyə işlərinə sərf etsinlər. İş o yerə çatıb ki, Tiflisdə Qafqaz Canişinliyinin dəftərxanasında bu məsələyə baxılıb. O vaxt 1586-cı ildə İkinci Şah Təhmasibin verdiyi fərmanın sənədi üzə çıxarılıb. Sənəddən məlum olub ki, həmin torpaqlar, o cümlədən, Gəncə İmamzadə pirinin yerləşdiyi ərazi Şeyxzamanlıların irsi malı olub. Yəqin, buna görə o yerlərə gəncəlilər bugünədək «Şıxın düzü və ya Şıx düzü» deyirlər. Sovet hakimiyyəti dövrünədək Gəncə İmamzadə pirinə nəsil-nəsil Şeyxzamanılılar baxıcılıq ediblər. Bu nəslin nümayəndələrinin bir çoxunun məzarı da məhz oradadır.
 

Hacı kənd

E-mail Çap PDF

                                                
 


AXTARIŞ

GİRİŞ

Paylaş


© 2011 - 2013. Hər hansı bir məlumatı, materialı və fotoşəkili administrasiyanın icazəsi olmadan istifadə etmək qeyri-qanuni hesab ediləcək və Azərbaycan Respublikasının Qanunlarına əsasən cəzalandırılacaqdır.
ankara escort